Tanrı Üzerine Kumar

Tanrı Üzerine Kumar

Tanrı Üzerine Kumar

Tanrı’nın var olduğuna inanmayabilirsin, ama inanman gerek. Bu, Fransız matematikçi, bilim adamı ve tanrıbilimci Blaise Pascal’ın (1623-1666) bahis tartışması denen konu için tasarladığı şaşırtıcı sonuçtur

Pascal ve Olasılık

Pascal olasılık kuramının öncüsüydü: Bu, rastlantısal olayların çözümlenmesi ile ilgili bir matematik dalıdır. Pascal ve Pierre de Fermat, 1624’te mektuplaşarak, şans oyunları ile ilgili matematiksel sorunları tartışırlar. Bu ortak çalışmadan, olasılık kuramı doğdu. Pascal, olasılık matematiğini Tanrı’ya inanmak zorunda mıyız değil miyiz gibi dikenli bir soruya uyguladı.

Pascal ve Bahis

blaise pascal, tanrı üzerine kumar,Bu sava, Hıristiyan inancını savunmak amacıyla kaleme aldığı Düşünceler adlı kitabının hazırlık notlarında rastlarız. Ne yazık ki, Pascal kitabı tamamlayamadan öldü ve o ünlü savı ancak başka düzensiz notlar arasından bir araya getirildi. Sav aşağı yukarı şöyledir:
Tanrı ya vardır ya da yoktur. Ne kadar çabalasan da hangi kabul doğru, bilemezsin. Bu durumda hangi yöne eğilim göstereceksin; inanca mı, inançsızlığa mı? Peki, sağduyu ile karar veremeyeceğine göre, kumara başvurmalısın. Yazı mı tura mı? Ama parayı atmadan önce, riskleri ve ödülleri göz önüne almalısın. Tanrı’nın var olduğunu kabul edersen ne kazanacak ya da ne kaybedeceksin? Tanrı’nın varlığını kabul etmezsen kazanacakların ya da yitireceklerin neler olacak?
Bir, inanmayı seçmenin olası kazanımlarını ve kayıplarını gözden geçir. Eğer Tanrı varsa, sonsuz mutluluğa ulaşırsın. Eğer Tanrı yoksa belki bazı dünya zevklerinden mahrum kalırsın. Yani sonsuz bir ödül kazanabilirsin ya da geçici bir ödül kazanma fırsatını kaçırabilirsin.
Sonra, inanmamanın olası kazanımlarını ya da kayıplarını gözden geçir. Eğer Tanrı varsa sonsuz mutluluğu yitirirsin. Eğer yoksa elde edeceğin çok az şey kalır. Böylece umacağın ancak sınırlı bir kazanım olur.
Özetlersek: İnanırsan çok şey kazanabilirsin, ama inanmazsan eline pek fazla bir şey geçmez. O halde, böyle bir seçim yapmak için fazla düşünmene lüzum yok. İnanman gerek.
Tanrı’nın var olma olasılığının milyonda bir, hatta milyarda bir olduğunu düşünsen bile, aynı şey geçerlidir. Tanrı’nın var olması olası değil diye düşünsen bile, matematik yine de ona inanmalısın der. Bahis tartışmasının başka anlatımları, hesaplamalara bir öğe daha ekler o da şu: İnanmayanların sonsuza dek cezalandırılması. Burada bir de psikolojik yumruk var. Sonuçta kim sonsuza dek işkence çekmeyi göze almak ister?

Bu Kadar Hızlı Olma Mösyö Pascal!

Pascal’ın bahsine pek çok açıdan karşı çıkılabilir. Bir kez, inançlar istencimizle benimseyeceğimiz şeyler gibi görünmüyor. Tanrı’ya inanmayı seçebiliriz demek yanalış görünüyor. Pascal’ın yanıtı şu ki, inanmaya karar vermesek bile, ayinlere katılarak, kutsal kitapları okuyarak kendimizi inanç yoluna çekebiliriz. Pascal, inancı dışa vuran eylemlerimizi sebatla sürdürürsek, sonunda gerçek ve içten bir inanca kavuşacağımıza inanır.
Bahis savı ile ilgili başka bir sorun, onun yalnızca Hıristiyanların tanrısına inanma meselesi için değil, sonsuz ödüller öneren herhangi bir tanrıya inanma meselesi için de geçerli olmasıdır. O zaman, yarışan dinler arasından nasıl bir seçim yaparız?
Ek olarak, din konularında, kişinin inançlarını kişisel çıkar hesaplarına dayandırması uygunsuz görünüyor. Yürekten gelen inançtır doğru yol.

Duyarlı Bir Öneri

Bu mesela biraz insanın başını ağrıtır. Bu nedenle bahis konusuna en iyi tepki belki onu tümden unutum, gidip bir bira içmektir. Niçin Böyle? Çünkü bu stratejinin sonsuz büyüklükte bir getirisi olabilir ve bu getiriyi sağlayabilecek olan da biradır.
İşte bunun hesabı: Bir bira içersen, çok düşük bir ihtimal olsa da, bir Şam yolu deneyimi yaşayıp Tanrı’ya inanmaya başlayabilirsin. Diyelim ki bunun olma ihtimali milyonda bir. Bu durumda, bira içmenin beklenen getirisi, sadece inanmaya karar vermenin getirisinin milyonda biridir. Fakat bu, beklenen getiriyi sonsuzun milyonda birine, yani sonsuzluğa denk kılar. Çek bir yudum bira. Keyfine bak!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir