Şamanizm Nedir?

Şamanizm Nedir?

ŞAMANİZM NEDİR?

şamanizm nedir, şamanizm ayinleriÇeşitli inançlarda o dine mensup kişiler farklı kategorilere ayrılabilir. Bu kategoriler o kişinin mensup olduğu dini değiştirmez. Kişinin bir dine inancı varken o dine inancı olan diğer kişilerden farklı görüşleri var ise kategorilere ayrılırlar. Müslümanlıkta fazla rastlanan bu ayrımlara/kategorilere mezhep adı verilir. Alevilik, Hanefilik, Şafilik ve buna benzer çeşitli mezhepler bulunmaktadır. Bazı inançlarda / dinlerde aynı şekilde kategorilendirme yapılabilir. Şaman dini de bu şekilde bir mezhep benzeri ayrışmaya tabidir. Şamanlar iki şekilde incelenirler.

ŞAMANLAR

Şamanlar dini vazifelerini yaptıkları, dileklerini diledikleri, ihtiyaçlarını, isteklerini gibi olayları kabul edecek ve ona inanacak Tanrıya göre kategorize edilebilir. Bu sebeple Şamanlık iki farklı şekilde kategorilendirilebilir. Şamanlar İyi ve Kötü Şaman olarak ikiye ayrılırlar. Ancak çoğu zaman iyi ve kötü ayrımından ziyade Ak Şaman ve Kara Şaman olarak da ayrılabilir. Bu iki şekle de inancı olan kişiler yine de farklı inanış şekillerine ve ibadetlere sahiptirler. Değişik özellikleri birkaç farklı şekilde incelenir fakat en genel anlatımı ile Şamanların birbirinden ayrılmasının en temel noktası değişik ritüeller, farklı inanma biçimleri ve ibadetlerinin şeklen farklılıklarıdır.

ŞAMAN GRUPLARI

şamanizm nedir, şamanizm ayinleriŞamanların arasındaki gruplaşma ve ayrılmaların en temel ilkesi inançlardaki farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Sözü geçen Şaman grupları Kara Şaman ve Ak Şamandır ve bunlar inançlarına göre temelde iki farklı kategoriye ayrılmışlardır. Her iki tarafında birbirinden tamamen ayrı ibadet şekilleri, davranış biçimleri, tanrılarına hizmetleri, vazifeleri/görevleri vardır.
Ak şamanlar bahsi edilen Şamanların arasında ilk ve en eski Şaman grubudur. En eski zamanlardan beri Ak Şamanlarla ilgili çeşitli bilgiler verilmektedir. Çoğu bilgi kaynaklarında Şamanların Ak şamanlıktan geldiği bilgisi ve inancı vardır, doğruluğu kesin olmamakla birlikte Ak şamanlık, Şamanlığın başlangıcında vardır. Bu inancın sebebi Ak Şamanların ancak iyi ruhlara ibadet ve hizmet etmesi ve kötü ruhlara kesinlikle karşı çıkmalarıdır. Şamanlığın ilk dönemlerinde Şamanlar bir yeri ve mekanı kötü kişiliklerden, ruhlardan korumak ve o mekanı kötü olan tüm ruhlara karşı kutsamak gibi işler yaptıkları için birçok kişi tarafından da Ak Şamanların Şamanlığın başlangıcı olduğuna inanılır.

AK ŞAMANLAR

Ak Şamanların inandıkları, hizmet ve ibadet ettikleri ilk ve asıl tanrı; Tanrı Ülgen’dir.
Tanrı Ülgen Şaman felsefesi içerisinde, gökyüzünde yaşamakta olan bir tanrıdır. Çevresinde iyi ruhları bütünleştirir, toplar ve bu sebepten Tanrı Ülgen’in iyi bir tanrı olduğuna inanılır. Tanrı Ülgen asla bir kötülüğe sebebiyet vermez ve kötülüğün gerçekleşmesine engel olur. Bu sebeple etrafında topladığı iyi ruhlarla birlikte Şamanizm’e mensup olan herkese yardımlarda bulunur ve kötülüklere dur diyerek karşı çıkar. Tanrı Ülgen’e inananlarda tıpkı onun gibi kötülükten uzak durmalı ve iyiliklerde bulunmalıdır. Tıpkı Tanrı Ülgen gibi ona inanlarında ve o dine mensup olanlarında en büyük düşmanı kötü ruhlardır. Bununla birlikte Tanrı Ülgen’e ibadet eden tüm Şamanlar iyiliğin safında kabul edilir. Bu sebeple iyilik ve saflık temsili olan Ak kelimesi bu tür Şamanların isimlerinde kullanılır. Kısacası Tanrı Ülgen’e inanan ve onun verdiği görevleri yerine getiren Şamanlara Ak Şaman ismi verilir.
Ak Şamanların Şamanlık inancında birçok ayrıcalığı bulunmaktadır. Örnek olarak şamanlarda ayin ve tören başlatma ayrıcalığı Ak Şamanlara tanınmaktadır. Şamanların içerisinde Ak ve Kara Şamanların bilge kişileri Tanrılarının kullarıyla olan bağlarını sağlayan bilge kişilik olarak görülmektedir. Bu sebeple Şamanlardaki bilge kişiler şamanlar tarafından birbirlerinin arasında büyük ilgi görmektedir. Örnek olarak bir yerin kutsanmasında o bulunulan yerin kötü ruhlardan tamamı ile korunması ve varsa o kötü ruhlardan da arındırılması, o yerin kişilere zarar vermesini engellemekte ve kurban edilenleri tanrıya iletmekte, inananların dualarını tanrıya iletip kabul etmekte ve tanrılarından cevap bulmalarına sebep olmakta ayrıca daha pek çok dini hareketlenmede, uygulamada, inançta insanlar Ak Şaman tarafından bilgilendirilebilir. En büyük örneklerden biri olarak göğe yükselme olarak isimlendirilen ve Ak Şamanların uyguladığı bir tören vardır. Bu tören Tanrı Ülgen ve kullarının yakınlaşmasını sağlar ve bunu ancak Ak Şamanların bilge kişileri tarafından yapılması sağlanabilir. Göğe çıkma ritüelinin bir diğer sebebi de Ak Şamanların kendilerini yeryüzünde görmeleridir. Ak Şamanlara göre inandıkları inanca/dine göre dinlerinin 3 katmanı vardır ve bu 3 katmandan Ak şamanlar için en önemli olanı gökyüzüdür. Bunun sebebi gökyüzünün Ak Şamanlar için kutsal olarak sayılmasıdır ve gökyüzüne ulaşmak için aralarındaki bilge kişilerden yardım alırlar.

KARA ŞAMANLAR

Kara Şamanlar Şamanizm’e mensup inançlar arasındaki 2. diğer gruptur. Ak şamanlar ve Kara Şamanlar arasında büyük farklılıklar olmakla birlikte birbirlerine tamamı ile zıt gruplardır. Bazı inançlarında birlik olmakla beraber bunların dışındakilerinin hepsi ibadet ve inanç yönünden tamamıyla birbirinden ayrılır. Bu durumdan dolayı birçok insan Ak Şamanlar ve Kara Şamanları birbirine aykırı ve düşman olarak sanmaktadırlar ancak durum bu şekilde değildir. Şamanizm dininde iki taraf olmazlar. İşin aslı iki farklı düşüncenin aynı inanç çatısı altında toplanmasıdır. Her türlü dini inançta olabileceği gibi Şamanizm inancında da farklılaşmalar, gruplaşmalar ve farklı mezhepler olabilir. Bu durum asla Şamanların genel kapsamda ve tanımındaki inanç/ ibadetlerini değiştirmez. Değiştirdiği tek nokta iyi ve kötü ruh arasındaki farklı seçimdir. Bunun sebebi de kişinin kendi ruhsal ibadetlerini yerine getirip yapmasının şart olmasıdır ancak bir durumda söz konusudur ki kişi hem iyi hem kötü ruhlarla iletişimde bulunamaz. Bu sebeple dini inançlarında büyük değişimler yapılmaksızın Ak Şaman veya Kara Şaman olunabilinmektedir.
Şamanizm inancında her iki taraf/inançta benimsenir, saygı duyulur, sevilir. Ancak bir durumda söz konusudur ki Kara Şamanlar Ak Şamanlara göre saygı açısından birkaç adım öndedir. Kara Şamanlar Ak Şamanların tam ters noktası olarak kötü ruhlar ile iletişimde bulunurlar. Buda bir olaya örnek verir; kötü ruhları etrafında birleştiren Tanrı; Tanrı Erlik’dir. Tanrı Erlik’in yerin katmanlarının en dibinde olduğu inancı hâkimdir ve bu sebeple Kara Şamanlar çoğunlukla yerin dibine inme törenleri ile Tanrılarına hizmetlerde ve ibadetlerde bulunmaktadırlar.

ŞAMANİZM İNANCI

şamanizm nedir, şamanizm ayinleriŞamanizm inancının başlangıç tarihine dair net bir bilgi yoktur ancak taş devrine kadar dayandığına dair büyük bir inanç mevcuttur. Net bir bilginin bulunmama sebebi Şamanizm’in çok eski bir din olması ve yazının bile olmadığı çok karanlık bir döneme kadar dayanmasıdır. Yazının olmaması kesin net bir bilginin varlığını da engellemiş olmaktadır.
Şamanizm günümüze ulaşana kadar pek çok aşamadan geçmiş ve gelişmiştir. Birçok kişinin inandığı ve kabul ettiği büyük bir inanç sistemine dayalı bir yapısı vardır.
Şamanizm’in en kabul edilen büyük ve genel tanımı ise Şamanizm’in tek tanrıcılık dini olmasıdır. Şamanizm de tek tanrı her şeye hakimdir ve gücünün yetmediği bir şey yoktur.
Şamanizm yıllar yılı gelen bu süreçte dünyanın her noktasına yayılmış ve büyük gelişme göstermiştir.
Şamanizm hakkında bilgi almak isteyen herkes coğrafyasını incelemelidir. En büyük bilgi sağlayabilecek coğrafi konum ise Orta Asya’dan Doğu Avrupa’ya uzanan bölümdür. Bu oldukça geniş bir bilgi yelpazesi anlamına gelmektedir. Günümüzde beklenilenin aksine faaliyet gösteren bir Şaman topluluğu yoktur.

Şamanizm Ayinleri

Şamanizm, tarihsel bağlamda dünya üzerindeki en eski felsefelerden biri olarak bilinmektedir. Temellerinin milattan önce 50.000’li yıllara dayandığı düşünülmekte ve bu alanda yapılan tarihsel araştırmalarda Şamanizm hakkında yeni bilgiler öğrenmekteyiz.

Şamanist inancının inşa edildiği temel “doğadır.” Şamanist tüm paradigma, doğa olayları ekseninde oluşmakta ve bu açıdan anaerkil bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Ancak Şamanistler Asya’nın ve Dünya’nın birçok bölgesine dağıldıkları için, tek bir Şamanist yorumlamadan bahsetmek oldukça zor olacaktır. Bu nedenle Şamanizm’in keskin hatlarını belirlemek ve tanımlamak da aynı ölçüde zordur. Dünyadaki birçok dini inanışın ya da felsefenin “yazı” ile kayıt altına alındığı bilinmekte ve bu sayede diğer inançların tarihsel bağlamı daha kolay açıklanabilmektedir. Ancak geçmişte Şamanizm ile ilgili yazılı kaynak bulmak imkansıza yakındır. Bu yüzden Şamanizm inancını anlayabilmek için geleneksel ve yazılı olmayan kaynaklara yönelmek gereklidir. Bu durum Şamanizm’i bireysel olarak araştırmayı ve anlamayı zorlaştırır. Örnek olarak yazılı kaynakları epey çok olan İslam dinini anlamak ve araştırmak bireysel açıdan mümkündür. Ancak Şamanizm’i anlamak için tarih, sosyoloji, felsefe, arkeoloji gibi çok çeşitli bilim alanlarından faydalanmak gerekir.

Şaman Ayinleri

şamanizm nedir, şamanizm ayinleriŞamanizm hakkında toplumun en çok merak ettiği konulardan biri de kuşkusuz şaman ayinleridir. Birçok dizi ve filmde de şaman ayinleri konsepti işlenmiş, çeşitli felsefi yaklaşımlar ile bu ayinler araştırılmış, bilimsel yöntemler ile ayinlerde kullanılan trans etkisi yaratan maddeler incelenmiş ve tüm bu konseptten yüzlerce farklı felsefi yorum üretilmiştir.

Şamanizm felsefesinin temel problemlerinden biri olan “iyi” ve “kötü” ruhlar, dünyayı ve dolayısıyla bizi daima manipüle etmektedir. Şamanizm inancına sahip olanlara verilmiş “Şaman” sıfatı, bu iki birbirine zıt ruhlarla iletişim kurabilen kişilere denmektedir. Şamanların daimi amacı kötü ruhları uzaklaştırmaya ve onların etkilerini yok etmeye çalışmaktır. Aynı zamanda iyi ruhların bize verdiği etkiyi de daimi kılmaya çalışırlar. Bu gibi amaçların gerçekleştirilebilmesi için Şamanlar, “Şaman Ayini” adı verilen bir ritüel gerçekleştirirler. Bu ayinlerin içerisinde çeşitli enstrümanlar kullanılmaktadır. Bu enstrümanlardan biri olan davula benzer çalgılar, Sibirya bölgesinde hala daha kullanılmaktadır. Bu davullar, Şamanlara farklı bir boyut ile bağlantı kurma sırasında yardımcı olurlar. Davul haricinde farklı bölgelerde yaşayan Şamanlarda farklı enstrüman kullanımı da görülmüştür. Örnek olarak Asya’nın çeşitli bölgelerinde yaşayan şamanlar zil, yay ve çeşitli takılar ile ses çıkarabilen asalar kullanmaktadır. Ancak farklı boyutlar ile iletişimi sağlayan temel kavram ses ve enstrümanlar değildir. Beyin kimyasını radikal bir şekilde değiştirdiği bilimsel olarak ispatlanmış madde olan DMT, şaman ayinlerinin ana maddesidir. DMT kimyasalının yoğun bir şekilde bulunduğu Ayauhasca çayı ya da şaman çayı, kendisini tüketen kişiyi transa sokar ve çeşitli halisünatif etkiler oluşturur.  Aynı zamanda şaman çayı ile benzer etkiler gösteren amentinamuscaria mantarı da şaman ayinlerinde transa geçmek için kullanılan bitkilerden bir tanesidir. Bu DMT ya da LSD gibi maddelerin beyin üzerinde oluşturduğu kimyasal durum ve psikolojik sonuçlar ayrı bir konu üzerinde incelenmelidir. Çünkü Şamanizm’i anlayabilmek ve Şaman ayinlerinin onlar için önemini kavrayabilmek için bu gibi maddelerin düşünce yapımızda ne gibi değişiklikler yarattığını bilmeliyiz. Ancak bu yazımızda yüzeysel olarak Şaman ayinlerinden bahsedeceğiz.

Bilimsel olarak da sicim kuramı gibi fiziksel teorilerin evrenin titreşimlerden meydana geldiğini söylemektedir. Şamanizm uygulamaları da, bu gibi titreşimlerin dünyası ile etkileşme amacı içerir. Şamanlar genel olarak hassas ve duyarlı kişilerden oluşmaktadır. Bununla birlikte beyinlerinin fiziksel sınırlarının getirdiği bariyeri metafiziksel etkileşimler ile ortadan kaldırırlar. Bu da şamanların transa girmesine neden olur. Ancak şamanları normal insanlardan ayıran en büyük fark burada yatmaktadır. Normal bir insan, bu ve benzeri transa girdiğinde anlamlandırabilme ve düşüncelerini yönlendirebilme yeteneklerini kaybederler. Ancak bir Şaman trans halindeyken, içerisinde yer aldığı durumu yönlendirebilir ve keşif yapabilme yeteneğine sahip olurlar. Bu trans halinin tanımı şu şekilde yapılabilir: Günlük hayatımızda gerçeklik ile bağlantı kurabilmemizi sağlayan 5 duyu organımız bulunmaktadır. Ancak trans hali, bu duyu organlarından bağımsız bir şekilde salt beynimizin gerçekliği yaşayabilmesine olanak sağlar. İşte Şamanlar, trans halinde etrafındaki tüm olup bitenleri yalnızca beyinlerinin titreşimi sayesinde algılayabilirler. Bu durum, ayin sırasında transa giren bir Şamanın, başka bir kişi üzerinde “duyu organları ile tespit edilemeyecek” hastalıkları keşfetmesini mümkün kılar. Ve bu hastalıklar, Şamanların iddiasına göre, beynin yaydığı çeşitli frekanslar sayesinde tedavi edilebilmektedir.

Şamanlar çeşitli coğrafyalarda farklı yerlerde izole olarak yaşasalar da, ortak yönleri sayesinde kolayca tanımlanabilirler. Dünyanın neresinde olursa olsun tüm şamanlar transa girer, ayin yapar ve hastalıkları tedavi edebilirler. Tamamının temel inançlarından biri iyi ruhlar ile etkileşime geçmek ve kötü ruhlardan uzaklaşmaktır. Aynı şekilde tüm şaman topluluklarında tek tanrı inancı mevcuttur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

© 2019 Terminoloji.Org | Kelime Ansiklopedisi |