Liberalizm Nedir?

Liberalizm Nedir?

Liberalizm Nedir?

Liberal sözcüğü anlam olarak “Özgürlük Sevdalıları” manası taşımaktadır. İspanyolca “liberales” kelimesi; “ne serf ne de köle olan özgür insan” anlamındaki Latince “liber” kelimesinde türetilmiştir. Modern dönemde ortaya çıkan ilk ideoloji olma özelliği taşıyan Liberalizm, diğer tüm ideolojilerin kendisi karşısında şekillenmesinden ötürü bir meta-ideoloji olma özelliği taşımaktadır.

Liberalizm sistematik bir düşünce ve siyasal akım olarak ortaya çıkışı on dokuzuncu yüz yılın başlarına tekabül etmektedir.Liberaller bireyi ve onun özgürlüğünü felsefelerinin temel ilkesi olarak kabul edip, bireyin özgürlüğüne en büyük tehdidin siyasal otoriteden gelebileceği kaygısı yüzünden sınırlandırılmış bir anayasal düzeni savunuyor; bireyin özgürlüğünün garantisi ve refahı için özel mülkiyete dayalı serbest piyasa ekonomisini benimsiyor, özellikle de dini ve ahlaki farklılıkların toplumsal ayrışma ve çatışmaya yol açmaması için din ve devlet işlerinin birbirinden ayırarak hoşgörü ilkesini benimsiyorlardı.

Genel olarak Liberaller hoşgörü, özgürlük, anayasal yönetim ve piyasa ekonomisi ile ilgili düzenlemeleri savunurken kendi aralarında da bu düzenlemelerin içeriğinin ne anlam ifade ettiği ve nasıl yapılması gerektiği konusunda tartışmakta ve de fikir ayrılıklarına düşmekteydiler. Bu ayrılıklar sonucunda on dokuzuncu yüzyılın başlarında “Klasik Liberalizm”, ortalarında ise klasik liberalizme tepki olarak gelişen ” Revizyonist (Modern) Liberalizm“, ve yirminci yüzyılın ortalarında modern liberalizme bir tepki olarak ortaya çıkan “Neo-Klasik Liberalizm” ‘den bahsetmek mümkündür.

Görüldüğü üzere tek bir Liberal düşüncenin varlığından söz etmek mümkün değildir. Kimileri bundan ötürü Liberalizmin bir ideoloji değil aslında bir düşünce geleneği olduğunu savunsalar da genel olarak bu farklı liberalizm anlayışlarının birey ve bireyin özgürlüğünü, hoşgörü, özel mülkiyete dayalı piyasa ekonomisi, sınırlandırılmış anayasal ilkeler üzerinde bir uzlaşı sağlamakta ancak kendi farklı yorumları ile ayrılık yaşamaktadırlar. Bu farklı yorumlama biçiminden ortaya çıkan iki düşünce liberal yaklaşımı doğurmaktadır. Bunlar Klasik Liberalizm ve Modern Liberalizm’dir. Bu iki ana düşünce liberalizmin takipçileri ile kendilerine karşı olan taraftakilerle ve kendi aralarında yaptıkları tartışmalar günümüzde de devam etmektedir. Liberalizmin gelişimini ve kendi içinde yaşadıkları bu ayrımı daha iyi anlayabilmek için liberalizmin öncüleri kabul edilen düşünürlerin fikirlerinden yararlanmak daha sağlıklı sonuçlar ortaya koyacaktır.

Klasik Liberalizm

On dokuzuncu yüzyılın ortalarında gelişen ve iktidara taşınan bu akımda, klasik liberaller esasen bireyin dış kısıtlamalardan korunması gerektiğini savunuyorlardı. Bu düşünceye göre kişi başkalarının kısıtlamalarından sıyrılıp kendi düşünce ve tercihlerine göre hayatını belirlediği ölçüde özgürdür. Onlara göre, birey dokunulamaz bir özel alan içerisinde hayatını ve kişisel gelişimini özerk bir şekilde sürdürerek aldığı rasyonel kararlar doğrultusunda hareket etmelidir.

Modern (Revizyonist) Liberalizm

On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında başlayarak, yirminci yüzyılın ortalarında etkinliğini arttıran bu düşünceye yeni, revizyonist ve modern liberalizm isimleri verilmekteydi. Modern liberaller, klasik liberalizm çatısı altında gelişerek sosyalist fikirler ile birlikte liberal demokrasilerin sosyalist ve refah devletler haline gelmesine neden olmuşlardır. Devletin belli ölçülerde düzene ve ekonomiye müdahale etmesi gerektiğini savunan modern liberaller ciddi tepkiler ile karşı karşıya kalmışlardır.

Neo-Klasik Liberalizm

Yirminci yüzyılın ortasından itibaren etkin hale gelen bu düşünce, klasik liberalizmin modern liberalizme tepki olarak yeniden daha güçlü bir şekilde ortaya çıkışının adıdır. Sosyal refah devleti amansızca eleştirmeleri ile gündeme gelen neo-klasiklere göre düşünce fikir ve ifade özgürlüğü, toplanma örgütlenebilme hürriyeti, din ve vicdan hürriyeti ile kişinin kişisel özgürlüklerini dilediği gibi kullanabilmesi gerektiğini söylediler. Devletin ekonomik gelir dağılımını yeniden yapması onlara göre sadece serbest piyasayı değil, bireysel özgürlüğü de sınırlandırması manası taşımaktadır. Ayrıca, kendi haline bırakılan ekonomiye devlet müdahalesi olduğu taktirde en etkin bir şekilde çalışan piyasa müdahaleler sonrasında ekonomik fakirleşmeye mahkum olacaktı.

4 Replies to “Liberalizm Nedir?”

    1. Çok teşekkür ederiz. İleri zamanlarda yapacağımız paylaşımlarda da yorumlarınızı bekliyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir