Frig Krallığı

Frig Krallığı

FRİG UYGARLIĞI MÖ 1200-330

frigler,frigler kimdirFrigler, Antik dönemde Orta Anadolu’da yaşamış topluluklardan bir tanesidir. Hitit İmparatorluğu’nun MÖ.13/12. yüzyılda Ege Göçleri’nin bir sonucu olarak siyasi ve maddi varlığını kaybetmesi sonucu oluşan boşluk ile, Friglerin Anadolu’daki etkinlik alanı artmıştır. Frigler, Ege Göçleri ile MÖ. 13/12. yüzyıl dolaylarında Anadolu’ya balkanlardan göç eden Trak ve Orta Avrupa halklarında biri olduğu düşünülmektedir. Heredotos ve Strabon gibi Antik Dönem yazarlarının verdiği bilgiler ışığında Friglerin orijinleri hakkında daha net bilgiler edinmekteyiz.  Heredotos ve Strabon’a göre, Makedonlar ile komşu olan Frigler, “Brygler veya Brigler” olarak anılmakla birlikte, Anadolu’ya da Trakya ve Boğazlar üzerinden göç etmişlerdir.

Genel olarak kabul gören görüşe göre Frigler, MÖ 1200 yıllarının başlarında başlayan ve akınlar halinde yaklaşık olarak 400 yıl kadar süren Ege/Trak Göçleri, Hitit İmparatorluğu’nun yıkılış evresini izleyen dönemde yoğunluk kazanmıştı. Günümüzde yapılan son kazı araştırmaları ve çalışmaları ışığında (Örneğin; Troia ve Gordion (Yassıhöyük)) elde edilen veriler ve arkeolojik buluntular da bu görüşü destekler niteliktedir.

Homeros destanlarından öğrendiğimiz üzere başlarda Mygdon, Askanios, Otreus gibi liderlerin önderliğinde , ilkel bir kabile düzeninde yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Bu bağlamda Friglerin Anadolu’daki ilk yüz yıları oldukça karanlıktır. Bununla birlikte, Antik Çağ yazarlarının verdikleri bilgiler ışığında onların, başlangıçta Troia ve çevre bölgelerini ele geçirdikleri, zaman içerisinde de Askania Gölü (İznik Gölü) kıyıları ile Sangarios (Sakarya) Nehri  vadisine doğru yayılım gösterdiklerini bilmekteyiz.

Antik kaynaklardan edindiğimiz bilgilere göre, Frig Devleti’nin ilk kralı, başkent Gordion’a kendi adını vermiş olan Kral Gordios/Gordias’tır. Kral Midas’ın Frig tahtına geçtiği yıl esas alındığında (MÖ .742 veya MÖ.738) babası Gordios/Gordias’ın MÖ. 8. yüzyılın ilk yarısında kral olması gerekmektedir.

frigler, kral midasKral Gordios/Gordias’tan sonra yerine oğlu Midas geçmiştir. Frig Kralı Midas hakkında edindiğimiz bilgileri esas olarak iki kaynaktan almaktayız. Bunlardan birincisi, Kral Midas’ın çağdaşı olan Assur Kralı II. Sargon’a ait yıllıklardır (MÖ.721-705). Kral Midas, Assur kaynaklarında “Muşkili Mita” olarak geçmekte iken, Antik Dönem batı kaynaklarında (Yunan Mitolojisi) çok daha efsanevi-mitolojik bir karaktere sahiptir. İkinci kaynak olarak, yukarıda bahsettiğimiz efsanevi karakterinin yunan mitolojisindeki karşılığından bahsedecek olursak; Her tuttuğu altın olan Midas, Apollan ve Marsyas arasında gerçekleştirilen müzik yarışmasında hakemlik yapan Midas(Eşek Kulaklı Midas) gibi mitolojik hikayeler içerisinde kendisine bir yer bulmuştur. Frig kaynaklarının neredeyse hiç olmayışı karşısında, bu toplumu anlamak için onlardan bahseden başka kaynaklar bakmak durumunda kalmaktayız. Yanı sıra arkeolojik araştırmalar ve kazı çalışmaları sonrasında elde edilen buluntular ve veriler sayesinde bu antik kaynakları teyit etme fırsatı yakalıyoruz.

Homeros’a göre Frigler “Savaşmak için yanıp tutuşan toplum” iken; Strabon onları “Barışçıl”; Arriaonos “Çok mutlu toplum”; Livius ise “Korkak” olarak tanımlamaktadır. Bu çelişkili tanımlamalar ile girdiğimiz karmaşadan ancak elde edilen arkeolojik veriler ile çıkabilmekteyiz.

Frigler, Antik dünyaya sanat beceriler ve özellikle flüt çalma konusundaki üstün performansları ile ün salmışlardır. Friglerin, dansta ve müzikteki efsanevi becerilerini Athenaus şöyle aktarır: “Frig usulü flüt çalmasını onlar keşfetmişler ve kullanmışlardır. Bu sebepten, Yunanlılar arasında flütçülere Frigyalı isimler verirler…” Homeros ve Heredotos, Frigya’nın ormanlar ve hayvan sürüleri açısından çok zengin olduklarını aktarmışlardır.

Friglerin Coğrafyası

Elde edilen arkeolojik buluntular ve yazıtlara göre, Frigler Halsy’nün (Kızılırmak) doğusunda Çorum, Tokat ve Kırşehir; kuzeyde Samsun; güneyde Niğde ve Konya; güneybatısında Burdur ve Elmalı ovası; batısında Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya; kuzeybatısında Bandırma bölgelerine kadar etkinlik alanları vardır.

Friglerin ilk başkenti Gordion, Ankara ilinin 100 kilometre kadar güneybatısında, Polatlı ilçesinin sınırları içerisnde bulunan Yassıhöyük Köyü ve Sangarios (bugünkü ismi ile Sakarya Nehri) Nehri üzerinde yer almaktadır.

Friglerin yerleşim alanları başta Gordion olmak üzere; Boğazköy, Akyra, Kerkenes Dağı, Alacahöyük, Pazarlı, Maşathöyük, Midas Şehri (Eskişehir-Yazılıkaya), Drylaion (şarhöyük), Sinop, Pesinius, Daskylaion (Ergili) gibi merkezler yer almakta idi.

Başkent Gordion

Başkent Gordion, kurulduğu coğrafyanın kendisine getirdiği özellikler sayesinde çok etkin bir merkez haline gelmiştir. Şehrin yanından akan ırmaklar ve tarıma elverişli arazilerinin yanı sıra hayvancılık için de uygun koşulları barındıran coğrafya, Gordion’un başkent olması için her şeyi sunmuştur. Bu coğrafya Hitit egemenliği zamanlarında da yerleşime ev sahipliği yapmakla birlikte, o tarihten (Hitit Krallık dönemi MÖ 1600-1100 ve Geç Beylik Dönemi MÖ 1200-750/650) daha önceleri MÖ 3. binlerde de iskana açılmış olduğu aşikardır.

Arkeolojik kazı çalışmaları ve araştırmaları sonuçlarına göre Frigler, Gordion’a Hitit İmparatorluğu’nun yıkılması ile birlikte gelmiş olmaları söz konusu olabilir, ancak bu yerleşim küçük yapılardan oluşan, hafif konstrüksiyonlu yapılardı. Friglerin bu coğrafyadaki etkin ve zengin dönemleri MÖ. 8 . yüzyılın sonu ve MÖ. 9. yüzyılın başlarına gelmektedir.  Yaklaşık olarak MÖ. 9. yüzyılın sonlarına doğru Frig kalesinin inşasına başlanmıştır. Bu kalenin güneydoğusunda yer alan ana kale kapısının hemen içerisinde, üzeri açık bulunan bir avlunun çevresinde dizilmiş vaziyette dörtgen yapılı binalar ve saray alanı göze çarpar. Bu dörtgen yapılı binalar bizlere Troia yapı evlerinin özellikle ikincisinde karşımıza çıkan, Homeros destanlarında “megaron” ismi ile anılan yapıları anımsatır.

Başkent Gordion ve çevresinde tespit edilmiş yaklaşık olarak 85 adet tümülüs bulunmaktadır. Bu mezarlar önemli şahsiyetlere ait olmakla birlikte, MÖ. 9 ve MÖ. 2. yüzyıllar arasını kapsayan uzun bir zaman dilimine yayılım göstermektedir.  Bu mezar tipi Anadolu’da Frigler’den önce görülmediğinden dolayı Frigler’in bu mezar tipini geldikleri yerden (Orta Avrupa ve Güneydoğu Avrupa) getirdikleri düşünülmektedir. Bu düşüncenin oluşmasında yatan temel sebep ise, tümülüs mezar tipine benzer olan bir mezar tipinin Kıta Yunanistan’da görülmesinden kaynaklanmaktadır. Bu mezar tipi “Tholos Kubbeli Mezar” olarak adlandırılır ve Myken Uygarlığına aittir.

Tümüslüsler içerisinde en önemli olarak bilineni “MM Tümülüsü” dür. Bu mezarın uzun yıllar boyunca Kral Midas’a ait olduğu düşünüldü, ancak yapılan araştırmalar ve ortaya çıkan verilerin ışığında bu mezarın, Kral Midas’ın babası Gordios/Gordias’a ait olduğu belirlenmiş oldu.

Ankyra

Antik Dönem yazarlarından bir tanesi olan Pausanias, Frig Kralı Midas’ın bu şehirde bir çapa bulduğundan söz etmektedir (Pausanias 1-4/5). Pausanias, bu çapayı, şehre yapmış olduğu bir ziyaret sırasında “Zeus Tapınağı” içerisinde gördüğünden bahsetmiştir.

Frigler’de Sanat

Başkent Gordion’da ele geçirilen at koşum takıları, fildişinden yapılmış levhaları üzerindeki avcı ve at binen süvari betimlemeleri, Burdur Düver ve Pazarlı piyade betimlemeleri mimari kaplama levhaları Frigler’in savaşçı yönlerini vurgulamaktadır. Sadece Gordion’da ele geçirilen binlerce dokuma tezgahı ve tümülüslerin içinde bulunan dokuma kalıntıları, Frig toplumunun dokumacılık konusundaki ilgi v hünerlerini bizlere göstermektedir. Bunların yanı sıra marangozculuk, ahşap işlemeciliği ve mobilyacılık, demir işçiliği gibi birçok zanaat alanında da Frigler, ustalıklarını bu buluntuların günümüze ulaşması ile ispatlamışlardır. Ayrıca Frigler, dans ve flüt çalma gibi birçok güzel sanatlar ile de ilgilenmiş ve bu alanda da başarı göstermişlerdir. Bu başarılarını da hem antik kaynak yazarlarına ham de mitolojilerde yer almasında bilmekteyiz (yukarıda bahsetmiştik).

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

© 2019 Terminoloji.Org | Kelime Ansiklopedisi |