Anarşizm Nedir?

Anarşizm Nedir?

Anarşizm

Anarşizm, günümüzde terör, kaos, isyankarlık gibi olumsuz bir terim olarak bilinir. Oysa ki anarşizm, güce, zulme, baskıya ve zorlamaya dayalı tüm rejim ve sistemleri reddeden bir ideoloji olma özelliği taşımaktadır. Anarşistler bireysel özgürlükleri kısıtlayan ve müdahale eden tüm otoritelere karşı çıkmaktadırlar. Kısaca anarşistler, devlete ve mevcut düzene karşı çıkan bir ideolojidir. Anarşistler bu karşı çıkış ile birlikte, bireysel yönetime ve özgürlüğe dayalı devletsiz bir yönetimi savunmalarına rağmen kendi aralarında bu kavramlar ortadan kalktıktan sonra nasıl bir düzen kurulması konusunda bir türlü uzlaşı sağlayamamışlardır. Bu fikir ayrılıklarının temel nedeni anarşizmin liberalizm ve sosyalizmden etkilenen iki farklı yorumunun olmasıdır. Ancak bu iki farklı yorum da herhangi bir yasa, otorite veya devlet gibi kavramları tanımayan bir toplum hayali içerisindeydiler. Kısaca anarşizm, fiilen zayıf ancak ideolojik olarak etkili bir akım olması, onları toplum nezdinde hayalperest bir ideoloji olarak şöhret kazanmasına neden olmuştur. Aslında anarşizmin temsilcisi sayılabilecek düşünürlerin anarşizmi tanımlamak adına kesin ve net bir olgu bulunmamaktadır. Bunun temel kaynağı ise diğer ideolojiler gibi temel bir dogmaya sahip olmayıp sadece bireysel özgürlüğü temel alması diyebiliriz.

Tarihsel Süreçte Anarşizm

Dünyada insan formunun ilk kez ortaya çıktığı andan beri anarşizme en yakın anlamda en eski düşünce Taoizm diyebiliriz. Taoizm de tıpkı anarşizm gibi bir otorite karşıtı görüş olma özelliği taşımaktadır. Taoizm, insanın doğada özgür olduğunu ve doğadan insana bahşedilen bu özgürlük sınırlarını başka herhangi bir beşeri dogmanın sınırlandıramayacağını savunmaktaydı.

İkinci olarak  ise, Budizm’i sayabiliriz. Budizm de tıpkı anarşizm gibi otoriteye karşı çıkan bir düşünce geleneği olup  özellikle de Hint coğrafyasında ki sınıflar arası geçişe olanak tanımayan kast sitemine bir tepki olarak insanın yaratılışında bir eşitlik söz konusu olduğunu ve bu eşitliğin engellenip bozulmasını kötülük olarak tanımlamıştır.

Üçüncü olarak ise, ve en ehemmiyet arz edeni ise Antik Yunan medeniyetinin içerisinde barındırdığı birçok fikir ve akımlardır. Bilhassa Socretes’in otoriteye baş kaldırması ve Yunan tanrılarını reddetmesinden ötürü ölüm cezası ile karara bağlanan yargılanmasında yaptığı o muhteşem savunması anarşizmin tarihteki ilk belgesi olma özelliği taşıdığını söylemek yanlış olmaz. Panteizm’in temel unsurları olarak tesahup ederek insanın doğa ile uyumlu olarak yaşaması için diğer tüm dış dogmalardan arındırılması gerektiğini savunmuştur.

Hristiyanlığın ilk ortaya çıktığı an ile Roma İmparatorluğunun, Hristiyanlığı resmen bir din olarak tanıyana dek aradan geçen sürede Hristiyanların, gerek yapı gerek de varlığını sürdürüş ve ideallerini ortaya koyuş biçimleri de anarşizmin tarihsel kaynakları arasında yer alan başka bir örneğidir.

Modern dönmede ise anarşizm, başta Fransız devrimi ve İngiltere iç savaşı olmak üzere tüm liberal ve sosyalist düşüne akımlarından ortaya çıkan çatışma ve hareketlerinde  modern dönem içerisinde sayılması mümkündür. Bu bakımdan anarşizm on dokuzuncu yüzyılın içerisinde  tıpkı sosyalizm gibi sistemin özelleşmesi kaynaklı oluşabilecek adaletsizliklere karşı bir tepki olarak tam manası ile ortaya çıkmıştır.

Pyotr Kropotkin

9 Aralık 1842 yılında Çarlık Rusya‘sında soylu aristokrat bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Kropotkin, çok önemli bir coğrafyacı olma kimliğinin yanı sıra anarşizmin efsaneleri arasına adını altın harfler ile yazdırmaya düşünceleri ve fikirleri sayesinde başarmıştır. Uzun yıllar doğa içerisinde çalışmalar yapan Kropotkin, Darwin’in teorisine karşılık bir alternatif teori geliştirerek karşılıklı yardımlaşmayı doğadaki insan ve hayvanların yaşamlarında kullanması ile tüm sorunların aşılabileceğini ve bu düşüncesini anarşizm ile sentezleyerek barışçıl anarşizm akımını ortaya atmıştır. Bu iddia ile Kropotkin anarşizmi siyasi alandan felsefi alana taşıyarak şu sözleri söylemiştir “her ferdin mutluluğu diğer fertlerin mutluluğu ile çok sıkı bir şekilde bağlantılıdır“. Hayatı boyunca bütün otoriteleri eleştiren Kropotkin anarşizme yeni bir çok yaklaşımlar kazandırmıştır.

One Reply to “Anarşizm Nedir?”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir