Ammonius Sakkas Kimdir?

Ammonius Sakkas Kimdir?

Neoplatonizm “ilk” olarak Ammonius Sakkas ile başlar ancak hiçbir yazılı eser bırakmadığından dolayı onun hakkındaki bilgileri Plotinos ve Porfiryus gibi filozoflardan öğreniriz. Ammonius Sakkas İskenderiye’de M.S 175’de doğmuş ve yine İskenderiye’de M.S 242’de ölmüştür. Fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir ve geçimini İskenderiye limanlarında hamallık yaparak sağlamıştır.


Ammonius Sakkas, kendi kendini yetiştirmiş bir filozoftur. Ancak buna rağmen, İskenderiye’nin en büyük hocalarından biri olmuştur. O da tıpkı Pisagorcular gibi öğretisini gizli tutmuştur. Bundan dolayı Ammonius Sakkas’ın inancına dair net kanıtlar bulunmamaktadır. Kimi tarihçi ve felsefeciler onun bir Hristiyan olduğunu iddia etmiş, kimileri ise bu bilgiye karşı çıkmıştır. Ancak ebeveynlerinin Hristiyan olduğu konusunda herkes hemfikirdir.


Ammonius Sakkas Platon’un öğretilerini Hint ve Mısır felsefeleri ve teolojileri ile sentezleyip, ortaya yeni bir mistik öğreti getirmiştir. Bu öğretiyi aktardığı öğrencileri ise son derece önemli ve özellikle Hristiyan felsefesini derinden etkilemiştir. Patristik felsefenin en önemli temsilcilerinden biri olan Origenes, aynı zamanda Kilise Babasıdır ve hocası Ammonius Sakkas’ın fikirlerinden çok etkilenmiştir. Yeni Platonculuğun en önemli düşünürü ve Sudur öğretisinin kurucusu olarak kabul edilen Plotinos’un fikirlerinin kaynağının da Ammonius Sakkas olduğu bilinmektedir.


Bazı kaynaklara göre Ammonius Sakkas’ın amacının, Platon ve Aristoteles’in felsefelerini uzlaştırmak ve doğu mistisizmini eklektik olarak birleştirmek olduğu görülmektedir. En önemli öğrecisi Plotinos’un düşünceleri de ele alındığında bu görüş desteklenmektedir. Ammonius Sakkas, gerek yöntem gerekse yaşamı açısından Sokrates’e benzetilmektedir. Ammonius Sakkas da tıpkı Sokrates gibi yazılı bir eser bırakmamıştır. Yöntem açısından ikisi de “sözlü” olarak düşüncelerini aktarmıştır. Yine ikisi de herhangi bir kurumsal veya okul eğitimi almamışlardır. Plotinos ile Sakkas’ın ilişkisi de Sokrates ile Platon’un ilişkisine benzemektedir. Bir diğer benzer yönleri ise, Ammonius Sakkas İskenderiye’de hamallık yapmış, Sokrates ise Atina’da taş işçiliği yapmıştır.
Porfiryus’un “Plotinus’un Yaşamı ve Çalışmalarının Düzenlenmesi” kitabında ise Plotinos’un hocası Ammonius Sakkas ile ilişkisi şu şekilde aktarılmıştır;
“Plotinos henüz genç iken felsefe tutkusuna yakalanır ve İskenderiye’de kendisine hocalık edecek saygın birini aramaktadır. Uzun bir arayışa girer ancak hiç kimseyi hocası olmaya layık göremez. Bir dostunun tavsiyesi üzerine Sakkas’ı ziyaret eder. Onun fikirlerini dinledikten sonra “aradığım adam bu” demiştir. O günden sonra Ammonius Sakkas’ın 11 yıl boyunca öğrencisi olmuştur. “


Ammonius Sakkas, öğrencilerine tüm farklı düşünce sistemlerini tanımalarını sağlayarak, tüm dinlerin temel kimliğini öğretir. Okulunda Vedantik, Zerdüştlük, Budist öğretiler, Yunan Felsefesi, Platon ve Pisagor’un öğretileri, Eski Mısır felsefesi, Yahudi Kabala öğretileri gibi birçok inanç sistemleri incelenir ve birbirleri ile karşılaştırılır. Bütün ulusların dinlerinin ve felsefelerinin karşılaştırılı olarak incelenmesi, tüm bu sistemleri eklektik olarak yorumlamasına ve birleştirmesini sağlar. -THEOSOPHY , Cilt. 25, No. 2, Aralık, 1936, Sayfa 53-59 makalesine göre Ammonius’un asıl amacı, bütün dinleri, mezhepleri ve inanç anlayışlarını, halkları ve ulusları da dahil ederek ortak bir inanç altında uzlaştırmaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir